Νέα εστία προβληματισμού για το πραγματικό κόστος λειτουργίας της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας δημιουργούν οι ιδιαίτερα υψηλές χρεώσεις που καταγράφονται στους Λογαριασμούς Προσαυξήσεων, με τη βιομηχανία να στρέφει αυτή τη φορά την προσοχή της στον ΛΠ3 και κυρίως στην εκτίναξή του κατά τις μεσημεριανές ώρες.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ, το συνολικό κόστος από ΛΠ2 και ΛΠ3 έφτασε περίπου τα 26 εκατ. ευρώ μέσα σε μία μόλις εβδομάδα, παρά το γεγονός ότι οι εξαιρετικά υψηλές τιμές των αποκλίσεων περιόρισαν κατά περίπου 5 εκατ. ευρώ το καθαρό κόστος. Πρόκειται για ένα ακόμη “κρυφό” κόστος της αγοράς, το οποίο δεν αποτυπώνεται στην Τιμή Εκκαθάρισης της Αγοράς Επόμενης Ημέρας, επιβαρύνει όμως τελικά τους συμμετέχοντες και, άμεσα ή έμμεσα, τους καταναλωτές.
Ιδιαίτερα προβληματικές εμφανίζονται οι ημέρες 27, 28 και κυρίως 29 Ιουλίου, όταν καταγράφηκαν πολύ υψηλές χρεώσεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο η πίστωση της ανοδικής ενέργειας εξισορρόπησης στο επταήμερο από 27 Ιουλίου έως 2 Αυγούστου ανήλθε σε 23,09 εκατ. ευρώ, έναντι 3,50 εκατ. ευρώ της χρέωσης καθοδικής ενέργειας.
Στο ίδιο επταήμερο η ανοδική Ενέργεια Εξισορρόπησης έφτασε τις 88.773 MWh, έναντι 76.608 MWh καθοδικής. Στις 29 Ιουλίου, ημέρα που ξεχωρίζει ως ιδιαίτερα ακριβή, η ανοδική ενέργεια ανήλθε στις 17.598 MWh και η σχετική πίστωση έφτασε τα 4,88 εκατ. ευρώ, ενώ η χρέωση της καθοδικής περιορίστηκε στις 381,7 χιλ. ευρώ.
Τι είναι ο ΛΠ3 και γιατί αυξάνεται
Ο Λογαριασμός Προσαυξήσεων 3 – ΛΠ3 συνδέεται, με απλά λόγια, με το πρόσθετο κόστος που δημιουργείται όταν ο ΑΔΜΗΕ πρέπει να παρέμβει στη λειτουργία του συστήματος πέρα από τον αρχικό προγραμματισμό της αγοράς, προκειμένου να διατηρηθεί η ασφάλεια και η ευστάθεια του ηλεκτρικού συστήματος.
Οι παρεμβάσεις αυτές μπορεί να απαιτούν αλλαγές στη λειτουργία μονάδων παραγωγής, δηλαδή να ζητηθεί από κάποια μονάδα να αυξήσει ή να μειώσει την παραγωγή της, ώστε να αντιμετωπιστούν προβλήματα του δικτύου, περιορισμοί μεταφοράς, τοπικές ανάγκες ή άλλες συνθήκες που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν από τον αρχικό προγραμματισμό.
Επομένως, η Τιμή Αγοράς Επόμενης Ημέρας δεν λέει ολόκληρη την ιστορία για το πόσο κοστίζει τελικά η ηλεκτρική ενέργεια. Πάνω από αυτήν προστίθενται οι λογαριασμοί προσαυξήσεων, μεταξύ των οποίων οι ΛΠ2 και ΛΠ3, οι οποίοι σε περιόδους έντονων αναγκών του συστήματος μπορούν να εκτοξευθούν.
Το παράδοξο των μεσημεριανών ωρών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η μεγάλη επιβάρυνση εμφανίζεται τις μεσημεριανές ώρες, δηλαδή σε ένα χρονικό διάστημα κατά το οποίο, λόγω της μεγάλης παραγωγής των φωτοβολταϊκών, η αγορά θα περίμενε κανείς να διαθέτει άφθονη και φθηνή ηλεκτρική ενέργεια.
Τα στοιχεία, όμως, δείχνουν διαφορετική εικόνα. Την ίδια ώρα που καταγράφονται πολύ υψηλές εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας, το ελληνικό σύστημα χρειάζεται πανάκριβη ανοδική ενέργεια για να καλύψει τις ανάγκες εξισορρόπησης και ασφάλειας.
Η εικόνα των τιμών είναι αποκαλυπτική. Στις ώρες αιχμής οι τιμές ανοδικής ενέργειας ξεπερνούν τα 600 ευρώ/MWh, ενώ σε συγκεκριμένες περιόδους προσεγγίζουν ακόμη και τα 750 ευρώ/MWh. Την ίδια στιγμή, οι τιμές καθοδικής ενέργειας περνούν σε αρνητικό έδαφος, υποχωρώντας ακόμη και κάτω από τα -100 ευρώ/MWh.
Αυτό το τεράστιο άνοιγμα ανάμεσα στην ανοδική και την καθοδική ενέργεια είναι εκείνο που προκαλεί ερωτήματα στη βιομηχανία για τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται το πραγματικό κόστος εξισορρόπησης.
Έξι ad hoc εντολές και πανάκριβες προσφορές
Σύμφωνα με τις επισημάνσεις της ΕΒΙΚΕΝ, στο συγκεκριμένο διάστημα υπήρξαν έξι ad hoc εντολές, γεγονός που ενισχύει τον προβληματισμό για το κόστος των παρεμβάσεων που απαιτήθηκαν από τον Διαχειριστή.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η ανοδική ενέργεια στις επίμαχες ώρες αποδεικνύεται εξαιρετικά ακριβή. Η ΕΒΙΚΕΝ αποδίδει την εικόνα στις πολύ υψηλές προσφορές που υποβάλλονται και αποζημιώνονται με το σύστημα pay as bid, δηλαδή βάσει της τιμής της προσφοράς που έχει υποβάλει κάθε μονάδα.
Έτσι, εφόσον για λόγους ασφαλούς λειτουργίας του συστήματος απαιτηθεί η ενεργοποίηση μιας συγκεκριμένης μονάδας, η υψηλή προσφορά της μπορεί να μεταφραστεί απευθείας σε σημαντικό πρόσθετο κόστος.
“Κανένας έλεγχος”
Η ΕΒΙΚΕΝ θέτει ευθέως θέμα επαρκούς ελέγχου των προσφορών και της διαμόρφωσης του κόστους, υποστηρίζοντας ότι η αγορά εμφανίζει φαινόμενα τα οποία πρέπει να εξεταστούν από τις αρμόδιες αρχές.
Το ερώτημα που θέτει η βιομηχανία είναι απλό: πώς είναι δυνατόν σε ώρες κατά τις οποίες υπάρχει υψηλή παραγωγή ΑΠΕ και σημαντική εξαγωγική δραστηριότητα να απαιτείται ταυτόχρονα ενεργοποίηση τόσο ακριβής ανοδικής ενέργειας και, κυρίως, γιατί οι σχετικές προσφορές μπορούν να φτάνουν σε τόσο υψηλά επίπεδα χωρίς να υπάρχει ένας αποτελεσματικός μηχανισμός συγκράτησης του κόστους.
Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα από το συνολικό ύψος του λογαριασμού. ΛΠ2 και ΛΠ3 αθροίζουν περί τα 26 εκατ. ευρώ σε επτά ημέρες, ποσό που καταδεικνύει ότι η συζήτηση για το κόστος του ηλεκτρικού συστήματος δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται στην ημερήσια τιμή της χονδρεμπορικής.
Χάρης Φλουδόπουλος / capital.gr
