Η ολοκλήρωση της περιόδου υποβολής δηλώσεων για τον καθαρισμό οικοπέδων μεταφέρει το κέντρο βάρους από την οικειοθελή συμμόρφωση στον ελεγκτικό και κατασταλτικό μηχανισμό. Με περισσότερες από 8.000 καταγγελίες να έχουν ήδη καταγραφεί στην ειδική ψηφιακή πλατφόρμα από τις αρχές του έτους, οι δημοτικές αρχές και η Πυροσβεστική Υπηρεσία καλούνται να διαχειριστούν έναν τεράστιο όγκο δεδομένων στη ζώνη μείξης δάσους-αστικού ιστού (Wildland-Urban Interface – WUI).
Η καταγραφή 765.000 δηλώσεων σε περισσότερους από 300 διασυνδεδεμένους δήμους δημιουργεί για πρώτη φορά μια χαρτογραφημένη βάση δεδομένων για την αστική ανθεκτικότητα και την πυροπροστασία ακινήτων. Το κρίσιμο ζητούμενο, ωστόσο, μετατοπίζεται στο επιχειρησιακό σκέλος: τη διαχείριση των αμέλειών και την εκτέλεση αυτεπάγγελτων παρεμβάσεων.
Πώς ενεργοποιείται ο κατασταλτικός μηχανισμός και ποιος χρεώνεται τη δαπάνη
Η εντοπίσιμη παραβατικότητα προκύπτει μέσα από δύο κανάλια: τις στοχευμένες αυτοψίες της Πυροσβεστικής και τις αναφορές πολιτών. Όταν ένα οικόπεδο καταγραφεί ως υψηλής επικινδυνότητας λόγω συσσώρευσης καύσιμης ύλης (ξερά χόρτα, εγκαταλελειμμένη βλάστηση, κλαδέματα), η διαδικασία περνά στην αρμοδιότητα της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Αν ο ιδιοκτήτης αγνοήσει τις ειδοποιήσεις συμμόρφωσης, ο Δήμος υποχρεούται να προχωρήσει σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό. Η επέμβαση υλοποιείται είτε με ίδια μέσα είτε μέσω εξωτερικών εργολαβιών.
Ο οικονομικός λογαριασμός της παρέμβασης δεν απορροφάται από τους δημοτικούς προϋπολογισμούς. Η δαπάνη καθαρισμού υπολογίζεται ανά τετραγωνικό μέτρο, προσαυξάνεται με το προβλεπόμενο διοικητικό πρόστιμο και βεβαιώνεται απευθείας στην αρμόδια ΔΟΥ εις βάρος του ιδιοκτήτη (ΑΦΜ), καθιστώντας την οφειλή απαιτητή μέσω του φορολογικού μηχανισμού.
Η ψηφιοποίηση της απογραφής και η πραγματικότητα του πεδίου
Η διασύνδεση των δήμων με το κεντρικό μητρώο επιτρέπει τον εντοπισμό γεωχωρικών κενών σε πραγματικό χρόνο. Περισσότερες από 4.000 αυτοψίες έχουν ήδη διενεργηθεί από κλιμάκια της Πυροσβεστικής βάσει στοχευμένων καταγγελιών, με τα πορίσματα να διαβιβάζονται στις δημοτικές υπηρεσίες για επιβολή διοικητικών μέτρων.
Τα νούμερα δείχνουν αύξηση της καταγραφής. Η αποτελεσματικότητα του μέτρου, εντούτοις, κρίνεται από την ταχύτητα εκτέλεσης των εργασιών αποψίλωσης πριν την εκδήλωση ακραίων μετεωρολογικών φαινομένων (υψηλές θερμοκρασίες, χαμηλή υγρασία, ενισχυμένοι άνεμοι).
Προκλήσεις στην εφαρμογή και δομικά εμπόδια
Η νομική πρόβλεψη του αυτεπάγγελτου καθαρισμού προσκρούει σε συγκεκριμένους λειτουργικούς, οικονομικούς και θεσμικούς περιορισμούς που επιβραδύνουν την εφαρμογή του μέτρου:
- Επιχειρησιακή και τεχνική ασφυξία: Η πλειονότητα των δήμων στερείται επαρκούς στόλου μηχανημάτων έργου και προσωπικού για να καθαρίσει χιλιάδες στρέμματα εντός στενών χρονοδιαγραμμάτων.
- Προβλήματα ταμειακής ρευστότητας: Η ανάθεση εργασιών σε ιδιώτες εργολάβους απαιτεί άμεσα διαθέσιμα κεφάλαια από τους ΟΤΑ. Η ανάκτηση των ποσών μέσω ΔΟΥ αποτελεί χρονοβόρα διαδικασία, δημιουργώντας προσωρινά ελλείμματα στους τοπικούς προϋπολογισμούς.
- Ασαφές ιδιοκτησιακό καθεστώς: Αγροτεμάχια και οικόπεδα με άγνωστους ιδιοκτήτες, πολυιδιοκτησίες ή δικαστικές εκκρεμότητες καθυστερούν την επίδοση πράξεων και την άρση νομικών κωλυμάτων για την είσοδο συνεργείων.
- Βιοκλιματική επανάληψη: Ο καθαρισμός στην έναρξη του καλοκαιριού δεν εξασφαλίζει μόνιμο αποτέλεσμα. Η αναβλάστηση απαιτεί δεύτερο ή και τρίτο κύμα ελέγχων εντός της ίδιας αντιπυρικής περιόδου, διπλασιάζοντας το διοικητικό κόστος.
Η ουσία της είδησης
Η μετάβαση στη φάση των ελέγχων αποκαλύπτει περισσότερες από 8.000 καταγγελίες για ακαθάριστα οικόπεδα, μεταφέροντας το βάρος του αυτεπάγγελτου καθαρισμού και της επιβολής προστίμων στους Δήμους. Η πρακτική απόδοση του μέτρου περιορίζεται από την ταμειακή ρευστότητα των ΟΤΑ, τις ελλείψεις εξοπλισμού και τη χρονοβόρα διαδικασία είσπραξης των δαπανών από τους ιδιοκτήτες μέσω ΔΟΥ.
