Οι έξι επενδύσεις αφορούν το mega data center της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία, ύψους περίπου 2,3 δισ. ευρώ, τη νέα μονάδα φυσικού αερίου στη Λάρισα, προϋπολογισμού περίπου 600 εκατ. ευρώ, τη μετατροπή της Πτολεμαΐδας V, κόστους 400-420 εκατ. ευρώ, την πρώτη ερευνητική γεώτρηση στο Block 2 του Ιονίου, ύψους 60-70 εκατ. ευρώ, το έργο αποθήκευσης CO₂ στον Πρίνο, προϋπολογισμού περίπου 1,1 δισ. ευρώ, και το FSRU των Αγίων Θεοδώρων, η δαπάνη για το οποίο τοποθετείται έως τα 400 εκατ. ευρώ.
Το συνολικό ποσό των 4,9 δισ. ευρώ είναι μάλιστα συντηρητικό, καθώς δεν περιλαμβάνει τις πρόσθετες επενδύσεις που θα απαιτηθούν σε περίπτωση επιτυχίας της γεώτρησης στο Ιόνιο. Εφόσον επιβεβαιωθεί εμπορικά αξιοποιήσιμο κοίτασμα φυσικού αερίου, η ανάπτυξή του εκτιμάται ότι μπορεί να απαιτήσει επιπλέον κεφάλαια της τάξης των 5 δισ. ευρώ. Δεν περιλαμβάνει επίσης τις ευρύτερες επενδύσεις της ΔΕΗ σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και αποθήκευση στη Δυτική Μακεδονία, οι οποίες συνδέονται λειτουργικά με το mega data center, αλλά αποτελούν ξεχωριστό επενδυτικό σκέλος.
1. Το mega data center της ΔΕΗ
Η μεγαλύτερη από τις έξι επενδύσεις είναι το mega data center ισχύος 300 MW που σχεδιάζει η ΔΕΗ στις εγκαταστάσεις του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου. Η επένδυση υπολογίζεται σε περίπου 2,3 δισ. ευρώ, από τα οποία περί τα 1,2 δισ. ευρώ αντιστοιχούν στη ΔΕΗ και περίπου 1,1 δισ. ευρώ στον τεχνολογικό όμιλο που θα αναλάβει τον εξοπλισμό πληροφορικής, τους servers και τα συστήματα αποθήκευσης και επεξεργασίας δεδομένων.
Η διοίκηση της ΔΕΗ υπό τον Γιώργο Στάσση φέρεται να βρίσκεται πολύ κοντά σε συμφωνία με μεγάλο αμερικανικό όμιλο τεχνολογίας, ο οποίος θα συμμετάσχει ως εταίρος στην ανάπτυξη του έργου. Πηγές της αγοράς θέλουν τη συμφωνία να έχει επί της ουσίας “κλειδώσει”, χωρίς ωστόσο να υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση από την πλευρά της επιχείρησης.
Κατά το προηγούμενο διάστημα η ΔΕΗ πραγματοποίησε παρουσιάσεις του επενδυτικού σχεδίου σε διεθνείς τεχνολογικούς ομίλους και μεγάλους χρήστες data centers. Στην αγορά κυκλοφόρησαν ονόματα όπως η Microsoft, η Google, η Amazon, η Meta, η Alphabet και η OpenAI, χωρίς καμία από αυτές τις πληροφορίες να έχει επιβεβαιωθεί επισήμως.
Το κέντρο δεδομένων σχεδιάζεται να αναπτυχθεί στην έκταση όπου βρίσκεται σήμερα η αυλή λιγνίτη του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου. Η συνολική κτιριακή επιφάνεια εκτιμάται ότι θα φθάνει τα 50.000 τετραγωνικά μέτρα και η υποδομή θα μπορεί να καλύψει τις ανάγκες πολύ μεγάλων τεχνολογικών ομίλων για εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, cloud computing, αποθήκευση δεδομένων και υπηρεσίες υψηλής υπολογιστικής ισχύος.
Η επιλογή της Δυτικής Μακεδονίας δεν είναι τυχαία. Η περιοχή διαθέτει μεγάλες εκτάσεις, ισχυρές ηλεκτρικές διασυνδέσεις, έτοιμες ενεργειακές υποδομές και ανθρώπινο δυναμικό με εμπειρία στον ενεργειακό τομέα. Επιπλέον, η ανάπτυξη του data center εντάσσεται στον σχεδιασμό για την οικονομική μετάβαση των πρώην λιγνιτικών περιοχών, οι οποίες καλούνται να αντικαταστήσουν σταδιακά τις θέσεις εργασίας και την οικονομική δραστηριότητα που συνδέονταν με τον λιγνίτη.
Κρίσιμο στοιχείο του σχεδίου είναι ότι η ηλεκτροδότηση θα γίνεται μέσω απευθείας σύνδεσης με μονάδες παραγωγής, με τη λεγόμενη λύση behind-the-meter.
Από τη στιγμή που θα υπογραφεί η δεσμευτική συμφωνία με τον hyperscaler, η πρώτη φάση εκτιμάται ότι μπορεί να ολοκληρωθεί σε περίπου δύο χρόνια. Η επένδυση αναμένεται να δημιουργήσει χιλιάδες θέσεις εργασίας κατά την κατασκευή και σημαντικό αριθμό μόνιμων θέσεων υψηλής εξειδίκευσης κατά τη λειτουργία.
2. Η νέα μονάδα της ΔΕΠΑ στη Λάρισα
Στη Βιομηχανική Περιοχή της Λάρισας προωθείται η κατασκευή μιας νέας μονάδας ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο, επένδυση περίπου 600 εκατ. ευρώ. Η “Λάρισα Θερμοηλεκτρική” αποτελεί σύμπραξη της ΔΕΠΑ Εμπορίας, της ισραηλινών συμφερόντων Clavenia, της EUSIF Larissa και της Volton.
Η ΔΕΠΑ Εμπορίας έχει κεντρικό ρόλο στη διοίκηση της εταιρείας, καθώς ορίζει τον πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου και τον γενικό διευθυντή. Παράλληλα, θα αναλάβει τη διαχείριση της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και την προμήθεια του φυσικού αερίου που θα καταναλώνει η μονάδα.
Το έργο έχει σχεδιαστεί ως μονάδα συνδυασμένου κύκλου ισχύος περίπου 870 MW και η πρόσφατη ολοκλήρωση της επιλογής του αναδόχου ανοίγει τον δρόμο για τη λήψη της Τελικής Επενδυτικής Απόφασης, η οποία τοποθετείται προς το τέλος του 2026. Η κοινοπραξία έχει ήδη προχωρήσει σε συμφωνία με τη Mitsubishi για την προμήθεια του αεριοστροβίλου, εξασφαλίζοντας θέση στην παραγωγική γραμμή του ιαπωνικού ομίλου, ενώ προ ημερών ανέθεσε την κατασκευή της μονάδας στην Avax.
Η εξασφάλιση του εξοπλισμού θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι παραδόσεις νέων αεριοστροβίλων έχουν μετατεθεί διεθνώς ακόμα και μετά το 2032, λόγω της αυξημένης ζήτησης για νέες μονάδες αερίου. Η τουρμπίνα για τη Λάρισα αναμένεται να παραδοθεί το 2029.
Στόχος της κοινοπραξίας είναι η έναρξη της δοκιμαστικής λειτουργίας εντός του 2029. Ένας πιθανός μεγάλος πελάτης της μονάδας είναι το data center που εξετάζει να αναπτύξει η Clavenia στην ίδια περιοχή. Η σύνδεση θα μπορούσε να γίνει απευθείας, επίσης πίσω από τον μετρητή, περιορίζοντας τις επιβαρύνσεις για το ηλεκτρικό δίκτυο.
Η επένδυση στη Λάρισα εντάσσεται στο νέο κύμα κατασκευής ευέλικτων θερμικών μονάδων, οι οποίες καλούνται να εξισορροπούν τη μεταβλητή παραγωγή των ΑΠΕ.
3. Η μετατροπή της Πτολεμαΐδας V
Σε δύο διαδοχικές φάσεις προγραμματίζεται η μετατροπή της Πτολεμαΐδας V από λιγνιτική μονάδα σε σταθμό φυσικού αερίου, με συνολικό κόστος που υπολογίζεται σε 400-420 εκατ. ευρώ. Το έργο αποτελεί βασικό τμήμα του σχεδίου της ΔΕΗ για την επόμενη ημέρα της Δυτικής Μακεδονίας και συνδέεται άμεσα με τις ενεργειακές ανάγκες του mega data center.
Κατά την πρώτη φάση θα εγκατασταθεί αεριοστρόβιλος μικτής ισχύος περίπου 295 MW, ώστε η μονάδα να λειτουργήσει σε ανοικτό κύκλο. Η καθαρή ισχύς θα διαμορφώνεται κοντά στα 293 MW, με την ολοκλήρωση αυτής της φάσης να τοποθετείται στα τέλη του 2027.
Στη δεύτερη φάση θα εγκατασταθούν λέβητας ανάκτησης θερμότητας και ατμοστρόβιλος ισχύος περίπου 144 MW. Η θερμότητα από τα καυσαέρια του αεριοστροβίλου θα αξιοποιείται για την παραγωγή ατμού, αυξάνοντας σημαντικά την ενεργειακή απόδοση της εγκατάστασης.
Με την ολοκλήρωση της μετατροπής σε συνδυασμένο κύκλο, η μονάδα θα αποδίδει καθαρή ισχύ περίπου 430 MW, με καθαρό βαθμό απόδοσης άνω του 58%. Η δεύτερη φάση αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τα τέλη του 2029.
Για την τροφοδοσία της Πτολεμαΐδας V με φυσικό αέριο απαιτείται η κατασκευή νέου αγωγού από τον ΔΕΣΦΑ. Το έργο περιλαμβάνει αγωγούς υψηλής πίεσης συνολικού μήκους περίπου 11,55 χιλιομέτρων, βαλβιδοστάσιο, σταθμούς αποστολής και παραλαβής ξέστρου και νέο μετρητικό σταθμό.
4. Η γεώτρηση στο Ιόνιο
Σε διαφορετική κατηγορία βρίσκεται η ερευνητική γεώτρηση στο Block 2 του Ιονίου από την κοινοπραξία ExxonMobil, Energean και Helleniq Energy. Το άμεσο κόστος της γεώτρησης υπολογίζεται σε 60-70 εκατ. ευρώ, με στόχο οι εργασίες να ξεκινήσουν τον Φεβρουάριο του 2027 και να ολοκληρωθούν περίπου δύο μήνες αργότερα.
Η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων βρίσκεται στο τελικό στάδιο κατάθεσης, ενώ κρίσιμο ορόσημο αποτελεί η έγκρισή της έως τον Νοέμβριο του 2026. Στη συνέχεια θα πρέπει να δοθεί η οριστική εντολή κινητοποίησης του γεωτρύπανου Stena DrillMax, το ημερήσιο κόστος του οποίου υπολογίζεται κοντά στα 200.000 δολάρια.
Η επιλογή του χρονικού παραθύρου είναι ιδιαίτερα σημαντική. Οι υπεράκτιες γεωτρήσεις στην περιοχή πραγματοποιούνται κατά προτίμηση στη χειμερινή περίοδο, όταν είναι περιορισμένη η ακτοπλοϊκή, τουριστική και ναυτική δραστηριότητα. Οποιαδήποτε καθυστέρηση στην περιβαλλοντική αδειοδότηση μπορεί να μεταθέσει συνολικά το χρονοδιάγραμμα.
Η γεώτρηση θα πραγματοποιηθεί στον στόχο “Ασωπός 1”, σε βάθος έως 4.622 μέτρων. Οι αρχικές εκτιμήσεις κάνουν λόγο για δυνητικούς πόρους φυσικού αερίου της τάξης των 270 δισ. κυβικών μέτρων, με γεωλογική πιθανότητα επιτυχίας περίπου 16%.
Το ποσοστό αυτό αποτυπώνει τον υψηλό βαθμό αβεβαιότητας που συνοδεύει κάθε ερευνητική γεώτρηση. Η επένδυση των 60-70 εκατ. ευρώ δεν εγγυάται την ύπαρξη εκμεταλλεύσιμου κοιτάσματος, αποτελεί όμως το αναγκαίο βήμα για να διαπιστωθεί εάν οι γεωλογικές ενδείξεις επιβεβαιώνονται.
Σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος, θα ακολουθήσουν συμπληρωματικές γεωτρήσεις, μελέτες επιβεβαίωσης και τεχνικός σχεδιασμός της ανάπτυξης. Το συνολικό κόστος για την παραγωγική αξιοποίηση του κοιτάσματος εκτιμάται ότι μπορεί να φθάσει τα 5 δισ. ευρώ.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα για την ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας και της ευρύτερης περιοχής. Το σχέδιο προβλέπει πιθανή σύνδεση της παραγωγής μέσω πλωτής υποδομής τόσο με την Ελλάδα όσο και με την Ιταλία, μετατρέποντας το Ιόνιο σε δυνητική νέα πηγή εφοδιασμού της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
5. Η αποθήκευση CO₂ στον Πρίνο
Προϋπολογισμό περίπου 1,1 δισ. ευρώ έχει το Prinos CO₂, το πρώτο μεγάλο έργο γεωλογικής αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα στην Ελλάδα. Το έργο αναπτύσσεται από την EnEarth, θυγατρική της Energean, και προβλέπει την αξιοποίηση των σχεδόν εξαντλημένων κοιτασμάτων του Πρίνου ως υπόγειου αποθηκευτικού χώρου.
Η πρώτη φάση προβλέπει δυναμικότητα 1 εκατ. τόνων CO₂ ετησίως, ενώ στη δεύτερη φάση η δυνατότητα έγχυσης θα αυξηθεί στους 2,8 εκατ. τόνους. Πρόσφατη ανεξάρτητη πιστοποίηση επιβεβαίωσε αποθηκευτική ικανότητα 51,5 εκατ. τόνων, με το δυνητικό μέγεθος να φθάνει τους 66 εκατ. τόνους.
Η πρόσφατη πιστοποίηση σε κατηγορία 2P θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αφορά επιβεβαιωμένη και όχι απλώς θεωρητική αποθηκευτική δυνατότητα. Αυτό ενισχύει την αξιοπιστία του έργου έναντι των βιομηχανικών πελατών, των τραπεζών και των ευρωπαϊκών θεσμών που θα συμμετάσχουν στη χρηματοδότησή του.
Η υποδομή απευθύνεται κυρίως σε βιομηχανίες των οποίων οι εκπομπές δεν μπορούν εύκολα να μηδενιστούν μόνο μέσω εξηλεκτρισμού ή χρήσης ΑΠΕ. Τέτοιες είναι οι τσιμεντοβιομηχανίες, τα διυλιστήρια, οι χαλυβουργίες, οι ασβεστοποιίες και άλλες ενεργοβόρες εγκαταστάσεις.
Το διοξείδιο του άνθρακα θα δεσμεύεται στις βιομηχανικές μονάδες, θα υγροποιείται και θα μεταφέρεται με πλοία στον Πρίνο, όπου θα διοχετεύεται μέσω γεωτρήσεων στους υπόγειους γεωλογικούς σχηματισμούς. Η ανάπτυξη του έργου απαιτεί επομένως όχι μόνο την υπόγεια αποθήκη, αλλά και νέες λιμενικές εγκαταστάσεις, αγωγούς, σταθμούς συμπίεσης και εξειδικευμένο εξοπλισμό.
6. Το FSRU των Αγίων Θεοδώρων
Για το FSRU “Διώρυγα Gas” στους Αγίους Θεοδώρους, Motor Oil και Aktor βρίσκονται σε συζητήσεις με αντικείμενο την απόκτηση από την Aktor του 50% της εταιρείας ανάπτυξης.
Το τελικό κόστος θα εξαρτηθεί από το εάν θα αγοραστεί ή θα μισθωθεί το πλωτό μέσο, ωστόσο οι σημερινές εκτιμήσεις τοποθετούν την επένδυση μεταξύ 350 και 400 εκατ. ευρώ. Η Aktor είχε προβλέψει στο επιχειρηματικό της σχέδιο ποσό περίπου 200 εκατ. ευρώ για συμμετοχή σε FSRU, πριν ακόμη ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις με τη Motor Oil.
Το έργο προβλέπει πλωτή μονάδα αποθήκευσης και επαναεριοποίησης LNG, με αποθηκευτική δυνατότητα περίπου 177.000 κυβικών μέτρων. Το φυσικό αέριο θα διοχετεύεται στο εθνικό σύστημα μέσω υποθαλάσσιου και χερσαίου αγωγού.
Βασικό πλεονέκτημα του έργου είναι η θέση του. Η εγκατάσταση βρίσκεται κοντά στο διυλιστήριο της Motor Oil και σε μικρή απόσταση από τον κεντρικό αγωγό του ΔΕΣΦΑ. Αυτό μπορεί να περιορίσει το κόστος των συνοδευτικών υποδομών και να διευκολύνει τη διασύνδεση.
Η συζήτηση Motor Oil και Aktor συνδέεται με τις προοπτικές του Κάθετου Διαδρόμου και την αυξανόμενη ζήτηση για αμερικανικό LNG στις χώρες της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης. Η σταδιακή απεξάρτηση της περιοχής από το ρωσικό αέριο δημιουργεί χώρο για νέες πύλες εισόδου και εμπορικές διαδρομές.
Για να ληφθεί, ωστόσο, η Τελική Επενδυτική Απόφαση, θα πρέπει να εξασφαλιστούν επαρκείς δεσμεύσεις δυναμικότητας από προμηθευτές και εμπόρους φυσικού αερίου.
Χάρης Φλουδόπουλος / capital.gr
