Την ώρα που το ισχυρότερο Ελ Νίνιο των τελευταίων δεκαετιών σχηματίζεται στον Ειρηνικό Ωκεανό, μελέτη που βασίστηκε σε αναλύσεις αρχαίων και σύγχρονων κοραλιών διαπιστώνει ότι το φαινόμενο είναι σήμερα πιο έντονο από οποιαδήποτε άλλη στιγμή την τελευταία χιλιετία.
Μόνο τα τελευταία 40 χρόνια οι θερμοκρασιακές διακυμάνσεις του Ελ Νίνιο έχουν ενισχυθεί κατά 36%, αναφέρουν αμερικανοί ερευνητές στο περιοδικό Science, με την κλιματική αλλαγή να κατονομάζεται ως κύριος ύποπτος.
«Δεν βλέπουμε κάποια περίοδο στο παρελθόν κατά την οποία το Ελ Νίνιο ήταν τόσο ισχυρό όσο σήμερα» δήλωσε σε δελτίο Τύπου η Τζούλια Κόουλ του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαμ, επικεφαλής της μελέτης.
Η έρευνα έδειξε ότι ένταση του φαινομένου «μεταβάλλεται παράλληλα με την αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας. Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι τα μεγάλα επεισόδια Ελ Νίνιο των τελευταίων 40 ετών δεν είναι φυσιολογικά αν τα εξετάσουμε στο πλαίσιο τα τελευταίας χιλιετίας» είπε η ερευνήτρια.
Και τόνισε ότι τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη δραστικών μέτρων κατά της ανθρωπογενούς παγκόσμιας θέρμανσης.
«Το Ελ Νίνιο αποτελεί μια πολύ σημαντική αιτία ακραίων κλιματικών φαινομένων, και επομένως, αν γίνεται ισχυρότερο, ενισχύονται και οι επιπτώσεις του. Επιπτώσεις όπως η ξηρασία, οι πλημμύρες, οι δασικές πυρκαγιές και η επισιτιστική ανασφάλεια» δήλωσε.
«Οι αλλαγές στον υδρολογικό κύκλο οδηγούν επίσης σε προβλήματα όπως οι καταστροφές στις υποδομές: πλημμύρες που καταστρέφουν σπίτια, αυτοκινητόδρομους ή σιδηροδρομικές γραμμές, καθώς και σε επιπτώσεις στην υγεία, όπως η εμφάνιση ασθενειών, για παράδειγμα η χολέρα» ανέφερε.
Το ερώτημα του εάν η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει το Ελ Νίνιο ήταν δύσκολο να απαντηθεί, εν μέρει επειδή τα υπολογιστικά μοντέλα του παγκόσμιου κλίματος αδυνατούν να προσομοιώσουν τις περίπλοκες αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στους ωκεανούς και την ατμόσφαιρα, από τις οποίες προκύπτει το Ελ Νίνιο.
Ένας άλλος λόγος οι μετρήσεις της θερμοκρασίες του νερού στην τροπική ζώνη του Ειρηνικού δεν πηγαίνουν αρκετά πίσω στο παρελθόν για να δείξουν πώς συμπεριφέρεται το Ελ Νίνιο χωρίς τις ανθρώπινες επιδράσεις.
Τα κοράλια θυμούνται
To Ελ Νίνιο είναι η θερμή φάση μιας περιοδικής αυξομείωσης της θερμοκρασίας στον τροπικό Ειρηνικό, ενώ το Λα Νίνια είναι η ψυχρή φάση. Ο όλος κύκλος ονομάζεται Νότια Ταλάντωση Ελ Νίνιο, ή ENSO.
Κάθε δύο με επτά χρόνια, οι λεγόμενοι αληγείς άνεμοι που πνέουν από τα ανατολικά προς τα δυτικά του Ειρηνικού εξασθενίζουν, οδηγώντας έτσι στη συσσώρευση θερμών επιφανειακών στο ανατολικό τμήμα του ωκεανού, οπότε ξεκινά η φάση του Ελ Νίνιο.
Το φαινόμενο φέρνει υγρασία, βροχές και πλημμύρες στις δυτικές ακτές της Νότιας Αμερικής και των νότιων ΗΠΑ, ενώ η Αυστραλία και η Ινδονησία στην άλλη άκρη του ωκεανού κινδυνεύουν από ξηρασίες. Το Ελ Νίνιο μπορεί έτσι να προκαλέσει ζημιές τρισεκατομμυρίων δολαρίων και τείνει επίσης να ανεβάζει τη μέγιστη θερμοκρασία.
Για να εξετάσουν τα μοτίβα του Ελ Νίνιο στο μακρινό παρελθόν και να τα συγκρίνουν με το παρόν, η Κόουλ και οι συνεργάτες της εξέτασαν δείγματα από 14 κοράλλια στο αρχιπέλαγος των Γκαλαπάγκος, από τα οποία ορισμένα ήταν ζωντανά ενώ άλλα είχαν ηλικία αιώνων και βρέθηκαν απολιθωμένα στις ακτές.
Τα κοράλλια μεγαλώνουν κατά ένα με δύο εκατοστά τον χρόνο και ο σκελετός τους που αποτελείται από ανθρακικό ασβέστιο τους επηρεάζεται από τη θερμοκρασία του νερού. Σε περιόδους ζέστης, τα κοράλλια απορροφούν λιγότερο στρόντιο και οξυγόνο-16, ενώ σε σχετικά ψυχρές περιόδους συμβαίνει το αντίστροφο.
Εξετάζοντας διαδοχικά στρώματα του εξωσκελετού διαφορετικών κοραλιών, οι ερευνητές υπολόγισαν τις θερμοκρασιακές διακυμάνσεις των τελευταίων 1.000 ετών.
Η μελέτη διαπιστώνει ότι οι διακυμάνσεις αυτές άρχισαν να γίνονται ισχυρότερες μετά τη βιομηχανική επανάσταση, οπότε η καύση ορυκτών καυσίμων άρχισε να ανεβάζει τα επίπεδα του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα και μαζί του τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη.
Η σύνδεση αυτή, ωστόσο, δεν αποδεικνύει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι αιτία της ισχυροποίησης του Ελ Νίνιο είναι πράγματι η κλιματική αλλαγή.
Αυτή ωστόσο είναι η πιθανότερη εξήγηση, δεδομένου ότι τα νεότερα υπολογιστικά μοντέλα του παγκόσμιου κλίματος τείνουν να δείχνουν ότι το φαινόμενο θα γίνει ακόμα ισχυρότερο και συχνότερο καθώς ο πλανήτης θερμαίνεται.
Η τελευταία έκθεσης της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), η οποία εκδόθηκε το 2024, απέφευγε να κάνει προβλέψεις για το πώς η παγκόσμια θέρμανση θα επηρεάσει το Ελ Νίνιο.
Ωστόσο η Κιμ Κομπ, κλιματολόγος του Πανεπιστημίου Brown, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη αλλά είναι μέλος της συντακτικής ομάδας της IPCC, δήλωσε στο Science ότι η επόμενη έκθεση, η οποία αναμένεται το 2029, πιθανότατα θα επιβεβαιώνει τη σχέση.
«Πιστεύουμε ότι η παγκόσμια θέρμανση ενισχύει σημαντικά το Ελ Νίνιο» δήλωσε η Κόουλ, η επικεφαλής της μελέτης.
«Εάν αυτό ισχύει, αναμένουμε εντονότερα ακραία κλιματικά φαινόμενα, τα οποία θα επιτείνουν τις οικολογικές και ανθρώπινες απώλειες και τις επιπτώσεις στις υποδομές» πρόσθεσε.
«Καμία χώρα δεν διαθέτει τους πόρους για να προστατευτεί πλήρως από αυτές τις επιπτώσεις. Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο πρέπει να απομακρυνθούμε από τα ορυκτά καύσιμα που αποτελούν τη βασική αιτία του προβλήματος».
