Νέα στοιχεία στη Νίκαια της Βιθυνίας φαίνεται πως προσφέρουν τις ισχυρότερες αποδείξεις μέχρι σήμερα για την ακριβή τοποθεσία όπου συγκλήθηκε η Α΄ σύνοδος της Νίκαιας το 325 μ.Χ. , η πρώτη οικουμενική Σύνοδος του Χριστιανισμού.
Οι ανασκαφές που πραγματοποιούνται κάτω από τα ερείπια μιας παραλίμνιας βασιλικής στην İznik αποκάλυψαν τμήματα τοίχων, πλακόστρωτο δάπεδο και τη βάση μιας κολόνας. Τα ευρήματα αυτά αποδίδονται στον αρχικό ναό του Αγίου Νεοφύτου. Η ανακάλυψη ενισχύει τη θεωρία που ήθελε τον μεταγενέστερο ναό των Αγίων Πατέρων να έχει ανεγερθεί ακριβώς πάνω από την αρχική κατασκευή. Η ερευνητική ομάδα, υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Μουσταφά Σαχίν από το Πανεπιστήμιο Uludağ της Προύσας και με τη συμμετοχή διεθνών επιστημόνων, άνοιξε μια νέα τομή εκτός των ορίων των υπαρχόντων τοίχων. Η επιβεβαίωση ότι το δάπεδο εκτείνεται ευρύτερα πιστοποιεί ότι ο νεότερος ναός χτίστηκε ως συνέχεια του παλαιότερου.
Η ταύτιση με τις ιστορικές γραφές του Ευσεβίου
Σύμφωνα με τον καθηγητή Σαχίν, τα νέα στοιχεία ευθυγραμμίζονται σε μεγάλο βαθμό με τις γραπτές μαρτυρίες του Ευσεβίου του Καισαρείας. Ο ιστορικός, που συμμετείχε ο ίδιος στις εργασίες της συνόδου, περιέγραφε τη συνάθροιση εκατοντάδων επισκόπων μέσα σε έναν μικρό ναό. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο αρχικός ναός του Αγίου Νεοφύτου καταστράφηκε από τον σεισμό του 368 μ.Χ. Για να διατηρηθεί η ιστορική μνήμη, ο ναός των Αγίων Πατέρων οικοδομήθηκε γύρω στο 380 μ.Χ., σφραγίζοντας την ιερότητα του χώρου όπου πραγματοποιήθηκε η πρώτη σύνοδος της νίκαιας.
Αντικείμενα και ταφές που αποκαλύπτουν την εξέλιξη του ναού
Την ίδια ώρα, οι ανασκαφές στο κεντρικό κλίτος της βασιλικής φέρνουν στο φως αντικείμενα που αποκαλύπτουν την εξέλιξη της περιοχής στους επόμενους αιώνες. Ανάμεσα στα ευρήματα ξεχωρίζουν ένα χρυσό δαχτυλίδι και μια δαχτυλήθρα, τα οποία τοποθετούνται προκαταρκτικά στις περιόδους των Ομεϋαδών και των Αββασιδών.
Πάντως, το ενδιαφέρον των αρχαιολόγων παραμένει εστιασμένο στις πρώιμες ταφές κάτω από το δάπεδο, οι οποίες προηγούνται της κατασκευής της μεταγενέστερης βασιλικής. Όπως ανακοινώθηκε, η μελέτη των ευρημάτων συνεχίζεται με την ελπίδα να φωτιστεί πλήρως η ιστορική διαδρομή ενός από τα σημαντικότερα μνημεία της χριστιανοσύνης.
