Ποια είναι τα πιο συνηθισμένα ελληνικά επίθετα και ποια ιστορία κρύβεται πίσω από αυτά; Η απάντηση βρίσκεται σε μια επίσημη έρευνα που αποκαλύπτει τα 20 επώνυμα με τη μεγαλύτερη διάδοση στη χώρα μας. Αν και όλοι γνωρίζουμε ότι το Παπαδόπουλος κυριαρχεί, η γενική κατάταξη κρύβει εκπλήξεις και ενδιαφέροντα στοιχεία για την καταγωγή και τη σημασία κάθε επωνύμου. Το ΑΣΕΠ δημοσιοποίησε μια ολοκληρωμένη μελέτη που βασίζεται σε στοιχεία από ληξιαρχεία σε όλη την Ελλάδα, αποκαλύπτοντας ποια επίθετα συναντάμε συχνότερα. Η λίστα περιλαμβάνει επώνυμα με εκκλησιαστική προέλευση, εθνωνυμικά, επαγγελματικά και επώνυμα που προέρχονται από βαπτιστικά ονόματα.
Η κατάταξη των πιο συνηθισμένων ελληνικών επωνύμων
Η παρουσίαση ξεκινά από την κορυφή, καθώς το ενδιαφέρον δεν εστιάζεται μόνο στην πρώτη θέση αλλά στη συνολική εικόνα. Σε ποια θέση βρίσκεται το Παπαδάκης; Υπερτερούν οι Κωνσταντινίδηδες έναντι των Ιωαννίδηδων; Αυτές οι απορίες βρίσκουν απάντηση στην αναλυτική κατάταξη που ακολουθεί.
Το Παπαδόπουλος κατέχει αναμφισβήτητα την πρώτη θέση. Σημαίνει κυριολεκτικά τον γιο του παπά, το παπαδοπαίδι. Από την αρχή επικράτησε η γραφή με ένα π, ενώ η λέξη για τον ιερωμένο χρειάστηκε δεκαετίες για να σταθεροποιηθεί στη σημερινή της μορφή.
Στη δεύτερη θέση συναντάμε το Παππάς, που διατηρεί την αρχαιότερη ορθογραφία με δύο π. Αυτό το επώνυμο αναφέρεται απευθείας στον ιερωμένο, ρόλος που ενισχύθηκε σημαντικά κατά την Τουρκοκρατία.
Το Καραγιάννης καταλαμβάνει την τρίτη θέση. Πρόκειται για σύνθετο επώνυμο που συνδυάζει το Ιωάννης με την τουρκική λέξη καρά, που σημαίνει μαύρος. Πέρα από τα εξωτερικά χαρακτηριστικά, η λέξη συμβόλιζε έννοιες όπως η δυστυχία και η ατυχία.
Επώνυμα με εθνοτική και επαγγελματική προέλευση
Στην τέταρτη θέση βρίσκεται το Βλάχος, ένα εθνωνυμικό επώνυμο που αρχικά αναφερόταν στη συγκεκριμένη εθνοτική ομάδα με λατινογενή γλώσσα. Με την πάροδο του χρόνου επεκτάθηκε σε όλους τους κτηνοτρόφους και αργότερα απέκτησε τη σημασία του άξεστου ανθρώπου.
Το Ιωαννίδης στην πέμπτη θέση αποτελεί τη δεύτερη εμφάνιση επωνύμου σχετικού με το Ιωάννης. Σύμφωνα με τον Μανόλη Τριανταφυλλίδη, υπάρχουν πάνω από 1.400 παραλλαγές τέτοιων επωνύμων, γεγονός που αποδεικνύει τη δημοτικότητα του ονόματος.
Μια έκπληξη αποτελεί το Οικονόμου στην έκτη θέση. Ο οικονόμος ήταν εκκλησιαστικό αξίωμα από τον 4ο αιώνα, υπεύθυνος για τη διαχείριση των μητροπόλεων, αλλά και ανώτερος υπάλληλος σε εύπορα σπίτια.
Επώνυμα από βαπτιστικά ονόματα και τοπικές παραλλαγές
Το Παπαγεωργίου κατέχει την έβδομη θέση, συνδυάζοντας τον παπά με το πιο διαδεδομένο ανδρικό όνομα. Ακολουθεί το Μακρής στην όγδοη θέση, επώνυμο που χαρακτήριζε ψηλούς ανθρώπους, με τροποποιημένη ορθογραφία από το επίθετο μακρύς.
Στην ένατη θέση το Κωνσταντινίδης, με καταγωγή από το λατινικό constant που σημαίνει σταθερός. Η κατάληξη υποδηλώνει ποντιακή προέλευση και υπερτερεί έναντι άλλων παραλλαγών όπως το Κωνσταντόπουλος.
Το Δημόπουλος στη δέκατη θέση αναφέρεται στον γιο του Δημήτρη ή του Δημοσθένη. Είναι η απλούστερη μορφή, ξεπερνώντας το Δημητρίου ή το Δημητρόπουλος.
Το Γεωργιάδης στην ενδέκατη θέση σηματοδοτεί τη δεύτερη εμφάνιση επωνύμου από το Γεώργιος, με κατάληξη που δείχνει ποντιακή καταγωγή.
Η συνέχεια της λίστας με τα πιο συνηθισμένα επίθετα
Το Παπαδημητρίου βρίσκεται στη δωδέκατη θέση, αρκετά χαμηλότερα από το Παπαγεωργίου αλλά πάνω από το Παπαϊωάννου. Στη δέκατη τρίτη θέση συναντάμε το Παπαδάκης, παραλλαγή του Παπαδόπουλος που είναι χαρακτηριστική της Κρήτης και πολλών νησιών του Αιγαίου.
Το Αντωνίου καταλαμβάνει τη δέκατη τέταρτη θέση, ως η πρώτη καταγραφή επωνύμου σχετικού με το Αντώνης στην απλούστερη μορφή του. Ακολουθεί το Παπανικολάου στη δέκατη πέμπτη θέση, που συνδέει το Νικόλαος με την ιδιότητα του παπά.
Στη δέκατη έκτη θέση το Παναγιωτόπουλος, η μοραΐτικη παραλλαγή για τον γιο του Παναγιώτη. Το Βασιλείου στη δέκατη έβδομη θέση είναι το πρώτο επώνυμο σχετικό με το Βασίλειος, βρισκόμενο χαμηλότερα από λιγότερο δημοφιλή ονόματα.
Το Γιαννόπουλος στη δέκατη όγδοη θέση αποτελεί την τρίτη εμφάνιση επωνύμου από το Ιωάννης. Στη δέκατη ένατη θέση το Νικολάου, λίγο χαμηλότερα από το Παπανικολάου, συναντάται σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας.
Η λίστα κλείνει με το Βασιλειάδης στην εικοστή θέση, ένα ακόμη επώνυμο που υποδηλώνει καταγωγή από τον Πόντο και ολοκληρώνει την κατάταξη των πιο συνηθισμένων ελληνικών επωνύμων.
