Η Ανατολή Αγιάς, το χωριό που κάποτε λεγόταν Σελίτσανη ή Σελίτσιανη, κουβαλά πάνω του κάτι από εκείνες τις παλιές λέξεις που δεν χάνονται εύκολα. Η ονομασία του, λένε, έρχεται από τη σλαβική λέξη selice, που σημαίνει μικρό χωριό μα τίποτα εδώ δεν μοιάζει μικρό όταν το κοιτάξεις με την καρδιά. Η παρουσία Σλάβων γεωργοκτηνοτρόφων στα βυζαντινά χρόνια άφησε το αποτύπωμα της στο όνομα και στη μνήμη του τόπου, κι ύστερα, το 1927, ήρθε η μετονομασία. Ανατολή. Όνομα φωτεινό, ταιριαστό, γιατί εδώ ο κόσμος μοιάζει να ανοίγει μπροστά σου προς τον κάμπο, προς τη θάλασσα, προς τον ίδιο τον ορίζοντα.
Σκαρφαλωμένη στη νοτιοανατολική πλευρά της Όσσας σε υψόμετρο περίπου 960 μέτρων εκεί που το βουνό αρχίζει να γίνεται ουρανός η Ανατολή στέκει σαν τελευταίος φρουρός πριν από την κορυφή. Από εδώ, η θέα δεν είναι απλώς όμορφη αλλά είναι μια εμπειρία. Ο θεσσαλικός κάμπος απλώνεται σαν θάλασσα από χώμα και φως, το Δώτιο πεδίο ξεδιπλώνεται σιωπηλό, η Αγιά μοιάζει μικρή από ψηλά, και πέρα, το Μαυροβούνι και το Πήλιο στέκονται σαν σκιές. Κι αν σταθείς μια καθαρή μέρα και κοιτάξεις προσεκτικά, θα δεις τον Αγιόκαμπο να λαμπυρίζει, και πιο πέρα, τη Σκιάθο και τη Σκόπελο να επιπλέουν στο γαλάζιο.
Διοικητικά ανήκει στον Δήμο Αγιάς του νομού Λάρισας, μα στην ουσία της ανήκει στον εαυτό της. Είναι ένας αγροτικός, ορεινός οικισμός, έδρα της τοπικής κοινότητας Ανατολής, με μια έκταση που απλώνεται σε περισσότερα από 80 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Στα όρια της περιλαμβάνεται και ο μικρός οικισμός Τσαΐρι, που κάποτε είχε ζωή και σήμερα στέκει σιωπηλός, σαν ανάμνηση που δεν θέλει να σβήσει.
Κάποτε το χωριό έσφυζε από ζωή, γεμάτο φωνές, παιδιά που έτρεχαν στα καλντερίμια, αυλές που δεν άδειαζαν ποτέ. Με τα χρόνια, ο κόσμος λιγόστεψε. Οι πόρτες έκλεισαν πιο συχνά, τα σπίτια έμειναν να περιμένουν, και οι χειμώνες έγιναν πιο ήσυχοι. Κι όμως, όσοι έμειναν πίσω κράτησαν κάτι που δεν χάνεται και δεν μετριέται με αριθμούς, κράτησαν τον ρυθμό του τόπου, τη μνήμη και την καρδιά του χωριού ζωντανή.
Η ιστορία του χωριού χάνεται βαθιά στον χρόνο. Ιδρύθηκε στη βυζαντινή εποχή, γνώρισε περιόδους ακμής και εγκατάλειψης τον 13ο αιώνα ερημώθηκε, για να ξαναγεννηθεί το 1423, όταν κάτοικοι από το Βαθύρεμα, κυνηγημένοι από τις καταστροφές των Τούρκων, ήρθαν και έδωσαν νέα πνοή στον τόπο. Από τότε, η Ανατολή έμαθε να αντέχει. Οι άνθρωποι της δούλεψαν τη γη, έπλεξαν νήματα, ύφαναν υφάσματα, έφτιαξαν κρασί, δούλεψαν τον χρυσό. Σήμερα, η ζωή έχει απλοποιηθεί γεωργία, κτηνοτροφία μα η αξιοπρέπεια του μόχθου παραμένει ίδια.
Η φύση εδώ δεν είναι απλώς τοπίο είναι παρουσία. Πυκνά δάση από έλατα, οξιές, δρυς και πεύκα αγκαλιάζουν το χωριό, ενώ στις ρεματιές απλώνονται αιωνόβια πλατάνια που μοιάζουν να έχουν δει γενιές να περνούν. Καρυδιές, καστανιές, μηλιές και ελιές γεμίζουν τον τόπο καρπό και σκιά. Την άνοιξη, πολύχρωμα λουλούδια και αρωματικά βότανα γεμίζουν τον αέρα ανάμεσα τους και το περίφημο τσάι του Κισσάβου, που κουβαλά τη μυρωδιά του βουνού. Το νερό τρέχει καθαρό από πηγές με ονόματα που μοιάζουν να κρύβουν ιστορίες αυτές είναι οι Γιατρικό, Βρύσες, Βρύση Χαλκιά και γύρω τους η ζωή συνεχίζεται αθόρυβα με ζαρκάδια, αγριογούρουνα, λαγούς, πέρδικες, φασιανούς, ακόμα και λύκοι.
Η πίστη είναι βαθιά ριζωμένη στον τόπο. Ο Άγιος Αθανάσιος θυμίζει τους πρώτους κατοίκους, ενώ ο Άγιος Γεώργιος, στην πλατεία, στέκει ως πολιούχος και σημείο αναφοράς. Ο Άγιος Παντελεήμονας, χτισμένος το 1641, κουβαλά αιώνες ιστορίας, και ψηλά, στην κορυφή, ο Προφήτης Ηλίας αγναντεύει τον κόσμο από ψηλά. Υπάρχει και το εκκλησάκι της Παναγίας, με θέα που κόβει την ανάσα και χώρους για ξεκούραση και παιχνίδι. Και λίγο έξω από το χωριό, η Μονή του Τιμίου Προδρόμου, χτισμένη αρχικά το 1550 από τον Άγιο Δαμιανό τον Μυριχοβίτη και ανανεωμένη το 1797, στέκει σαν φύλακας του τόπου, με θέα σε όλο τον κάμπο και ζωή που συνεχίζεται μέσα από την προσφορά και τη φιλοξενία.
Η μνήμη φυλάσσεται και αλλιώς. Στο Εκκλησιαστικό Μουσείο, με εικόνες του 17ου αιώνα και ιερά αντικείμενα. Στο Λαογραφικό Μουσείο, μέσα στο παλιό πέτρινο σχολείο, όπου η καθημερινότητα των παλιών ζωντανεύει. Στο Πολιτιστικό Κέντρο, όπου οι φωτογραφίες μιλούν χωρίς φωνή, μα λένε τα πάντα.
Το χωριό διατηρεί την αρχιτεκτονική του ταυτότητα. Πέτρινα σπίτια, καλντερίμια που ανηφορίζουν αργά, πλατεία με πλατάνια που ριζώνουν βαθιά. Εκεί βρίσκεται και το πέτρινο τοξωτό γεφύρι του 1860, ένα δώρο κτηνοτρόφων που πέρασαν και άφησαν πίσω τους κάτι για να θυμίζει το πέρασμα τους. Μικρές ταβέρνες, παραδοσιακά καφενεία, λίγα ενοικιαζόμενα δωμάτια τίποτα περιττό, όλα ουσιαστικά.
Ο πολιτισμός εδώ ζει μέσα από τις γιορτές. Ο Δεκαπενταύγουστος είναι η κορυφή μουσικές, χοροί, τραπέζια που δεν τελειώνουν. Μα και οι υπόλοιπες μέρες έχουν τη δική τους δύναμη Προφήτης Ηλίας, Αγία Παρασκευή, Άγιος Παντελεήμονας, Αποτομή της Τιμίας Κεφαλής. Και κάπου μέσα στο καλοκαίρι, το έθιμο Αλώνια μια αναβίωση του παλιού αλωνίσματος, με δρεπάνια, ζώα, ιδρώτα και μνήμη.
Για τον επισκέπτη, η Ανατολή είναι εμπειρία. Μονοπάτια που οδηγούν σε φαράγγια, ποτάμια, καταρράκτες. Ανάβαση στον Προφήτη Ηλία σε μιάμιση ώρα, θέες από την Παναγιά, τη Μονή, το Καρλιάγκι. Διαδρομές για ποδήλατο, δρόμοι για 4×4, και ένα μονοπάτι που οδηγεί μέσα από το δάσος στην Καρίτσα και στο Αιγαίο. Εδώ μπορείς να δουλέψεις, να ηρεμήσεις, να σκεφτείς. Να είσαι. Και το πιο όμορφο παράδοξο το πρωί είσαι στο βουνό, το απόγευμα στη θάλασσα. Λίγα χιλιόμετρα και βρίσκεσαι στον Αγιόκαμπο, με το αλάτι στο δέρμα και το πράσινο ακόμα στα μάτια.
Στο τέλος της μέρας, μένει το τραπέζι. Μήλα, κεράσια, κάστανα. Πίτες ζεστές, κρέας ντόπιο, κρασί που μυρίζει χώμα και ήλιο. Κάτω από τα πλατάνια, χωρίς βιασύνη. Όπως πρέπει να τρώγεται η ζωή.
Η Ανατολή δεν είναι απλώς τόπος. Είναι μια αίσθηση που σε κρατά λίγο παραπάνω απ’ όσο είχες σκοπό. Είναι ο τρόπος που πέφτει το φως το απόγευμα, ο ήχος του νερού, η σιωπή που δεν είναι άδεια. Είναι μια επιστροφή όχι απαραίτητα σε ένα μέρος, αλλά σε κάτι μέσα σου που νόμιζες πως είχες ξεχάσει.Και όταν φύγεις, αν φύγεις, θα καταλάβεις πως κάτι από σένα έμεινε εκεί. Και κάτι από εκεί, σε ακολουθεί.
Πηγή: Σκιές και Ψίθυροι
